İstanbul Depreminde Boğaz Köprüleri Gerçekten Yıkılır mı?

İstanbul’da beklenen büyük deprem konuşulduğunda en sık dile getirilen endişelerden biri, Boğaz köprülerinin deprem sırasında yıkılacağı düşüncesi. Özellikle 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü gibi İstanbul’un iki yakası arasındaki ana ulaşım bağlantıları söz konusu olduğunda, bu endişe oldukça anlaşılır. Ancak “büyük bir deprem olursa Boğaz köprüleri kesin yıkılır” şeklindeki ifade, mevcut resmi bilgilerle desteklenen bir sonuç değil.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan bilgilere göre, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü yıllar içerisinde çeşitli yapısal bakım, onarım ve güçlendirme çalışmalarından geçti. KGM’nin 2025 Faaliyet Raporu’nda, iki köprüyü kapsayan büyük onarım ve yapısal takviye işinin tamamlandığı belirtiliyor. Bu çalışmalar arasında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nün ana kablosunda güçlendirme, genleşme derzlerinde çalışmalar ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nde ankraj, tabliye ve yorgunluk çatlaklarına yönelik müdahaleler bulunuyor.

Deprem dayanımı konusu yalnızca sonradan yapılan güçlendirmelerle de sınırlı değil. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’ne ait Karayolları Genel Müdürlüğü teknik dokümanlarında, köprünün proje aşamasında dikkate alınan yüklar arasında deprem etkisinin de açık biçimde bulunduğu görülüyor. Başka bir ifadeyle deprem, köprünün mühendislik hesabına sonradan eklenmiş bir risk değil; tasarım sürecinde değerlendirilmiş temel etkilerden biri.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalarda da 1999 Marmara Depremi sonrasında İstanbul ve çevresindeki kritik ulaşım altyapısının deprem dayanıklılığının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğü belirtiliyor. Bakanlık, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün sismik ve yapısal güçlendirme çalışmalarından geçirildiğini açıkça ifade ediyor. Aynı açıklamalarda İstanbul’un deprem sonrası ulaşım sürekliliği açısından alternatif koridorların da geliştirildiği vurgulanıyor.

Burada önemli olan nokta şu: Bir yapının güçlendirilmiş olması, onun her büyüklükteki ve her senaryodaki depremi hiçbir hasar almadan atlatacağının garantisi değildir. Depremin büyüklüğü, kırılmanın konumu, zeminin özellikleri, yapının o andaki fiziksel durumu ve deprem sırasında ortaya çıkan farklı etkiler sonuç üzerinde belirleyici olabilir. Bu nedenle Boğaz köprülerinin “kesinlikle zarar görmeyeceğini” söylemek de bilimsel açıdan doğru değildir.

Ancak bunun tam tersi olan “İstanbul’da büyük deprem olduğunda Boğaz köprüleri kesin yıkılacak” iddiası da mevcut resmi verilerle uyuşmuyor. Köprüler deprem etkileri dikkate alınarak tasarlanmış, daha sonraki yıllarda yapısal ve sismik güçlendirme çalışmalarından geçirilmiş ve kritik ulaşım altyapısının bir parçası olarak düzenli bakım ve mühendislik çalışmalarına konu olmuş yapılar.

İstanbul depremi konusunda asıl yapılması gereken, felaket senaryolarını kesin gerçekler gibi yaymak yerine yapı güvenliği, afet ulaşımı ve resmi kurumların hazırlık çalışmalarına ilişkin doğrulanmış bilgilere odaklanmak. Deprem riskini küçümsemek kadar, doğrulanmamış korkuları kesinmiş gibi aktarmak da doğru değil.

Sonuç olarak: İstanbul’da büyük bir deprem yaşanması Boğaz köprüleri için elbette ciddi bir mühendislik sınavı olacaktır. Fakat bugün elimizdeki resmi bilgiler, “Boğaz köprüleri depremde kesin yıkılır” şeklindeki yaygın inanışı desteklemiyor. İstanbul’un kritik köprüleri, deprem etkileri dikkate alınmış ve sonradan da güçlendirilmiş ulaşım yapıları arasında bulunuyor.